Căn bệnh ác tính do amiăng (bệnh trung biểu mô màng phổi) vốn là một thách thức lớn trong y học khi tỷ lệ chữa khỏi rất thấp. Mới đây, một bước tiến quan trọng từ Đại học Hiroshima (Nhật Bản) đã mở ra hy vọng mới với phương pháp điều trị dựa trên vật liệu di truyền, giúp “lão hóa” và ngăn chặn tế bào ung thư.
1.Bệnh trung biểu mô màng phổi là gì?
Đây là loại ung thư hình thành tại lớp màng bao phủ phổi, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc tiếp xúc với amiăng (sợi khoáng thạch miên). Tại Nhật Bản, dự báo số ca mắc bệnh này sẽ đạt đỉnh vào khoảng năm 2030 với khoảng 3.000 ca mỗi năm.
Hiện nay, các phương pháp điều trị truyền thống như phẫu thuật, hóa trị hay liệu pháp miễn dịch dù đã được áp dụng nhưng hầu như rất ít trường hợp có thể đạt đến kết quả “khỏi bệnh hoàn toàn”.
2.Đối tượng nào dễ mắc bệnh?
Amiăng là vật liệu từng được sử dụng phổ biến trong xây dựng và công nghiệp nhờ khả năng chịu nhiệt và độ bền cao. Những nhóm nghề nghiệp có nguy cơ phơi nhiễm cao nhất bao gồm:
- Công nhân xây dựng: Đặc biệt là những người làm công việc phá dỡ công trình cũ, cắt gạch, cắt tấm lợp fibro xi măng, hoặc xử lý vật liệu cách nhiệt chứa amiăng.
- Thợ sửa chữa, cải tạo: Những người làm việc trong các tòa nhà cũ, tháo dỡ trần, tường, hoặc hệ thống đường ống cũ.
- Thợ cơ khí, sửa chữa ô tô: Tiếp xúc với amiăng trong má phanh, bộ ly hợp của các dòng xe cũ.
- Công nhân tại các nhà máy: Xưởng sản xuất tấm lợp, vật liệu chống cháy, hoặc cơ sở đóng tàu.
3.Cơ chế đột phá: Khiến tế bào ung thư “già đi”
Điểm khác biệt của phương pháp mới này không nằm ở việc tiêu diệt trực tiếp tế bào ung thư bằng hóa chất, mà là sử dụng một loại vật liệu di truyền siêu nhỏ gọi là microRNA.
- Cách thức hoạt động: MicroRNA đóng vai trò như một “chìa khóa” điều khiển gen. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra loại microRNA đặc biệt có khả năng thúc đẩy quá trình “lão hóa” của tế bào ung thư, khiến chúng mất khả năng tăng sinh và phát triển.
- Kết quả khả quan: Sau khi chứng minh được hiệu quả kìm hãm khối u trên mô hình chuột, các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu (2022–2025) trên 13 bệnh nhân cho thấy phương pháp này an toàn và không gây tác dụng phụ nghiêm trọng.
4.Lộ trình tương lai
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Hiroshima đã công bố kế hoạch mở rộng thử nghiệm lâm sàng quốc tế vào khoảng năm 2028 với sự tham gia của Nhật Bản, Hoa Kỳ và Úc. Mục tiêu là hoàn thiện quy trình và tiến hành xin phê duyệt thuốc mới vào khoảng năm 2031–2032.
5.Cảnh báo quan trọng cho Thực tập sinh (TTS) Việt Nam tại Nhật
Tại Nhật Bản, nhiều TTS Việt Nam đang làm việc trong các ngành xây dựng, phá dỡ và cơ khí. Đây là nhóm ngành có khả năng tiếp xúc cao với các công trình có sử dụng amiăng cũ (thời kỳ trước năm 2000).
Tại sao TTS cần đặc biệt lưu ý?
- Thời gian tiềm ẩn: Bệnh do amiăng thường ủ bệnh từ 20–40 năm. Những tác động hiện tại có thể không biểu hiện ngay, khiến nhiều bạn trẻ chủ quan.
- Quyền lợi bảo hộ: Luật an toàn lao động Nhật Bản rất khắt khe. Các công ty có nghĩa vụ cung cấp thiết bị bảo hộ (khẩu trang chuyên dụng N95/P100, quần áo bảo hộ) và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Lời khuyên dành cho cộng đồng TTS:
- Tuân thủ tuyệt đối quy trình an toàn: Luôn đeo khẩu trang chuyên dụng khi làm việc tại các công trường xây dựng, cải tạo.
- Giám sát môi trường làm việc: Nếu được yêu cầu dỡ bỏ vật liệu lạ, bụi bặm mà không có đồ bảo hộ, hãy mạnh dạn yêu cầu trang bị thiết bị an toàn.
- Đi khám sức khỏe định kỳ: Đừng bỏ lỡ các đợt khám sức khỏe tổng quát. Nếu có triệu chứng ho dai dẳng, khó thở hoặc đau ngực, hãy đi khám chuyên khoa hô hấp sớm.
- Tìm hiểu thông tin: Yêu cầu phía công ty hoặc nghiệp đoàn giải thích về các khu vực có nguy cơ chứa amiăng tại nơi làm việc.
6.Lời khuyên từ chuyên gia
Đây là một tín hiệu đáng mừng cho cộng đồng y khoa. Tuy nhiên, việc phát triển thuốc mới cần một lộ trình dài và nghiêm ngặt. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật những thông tin mới nhất về các thử nghiệm lâm sàng này khi có báo cáo tiếp theo.
Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất thông tin y tế, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị chuyên môn tại cơ sở y tế.
7. Nguồn tham khảo
Đại học HIROSHIMA
https://www.hiroshima-u.ac.jp/ilife/research/biotechnology/tubuyaki/bt4
TIN TỨC BÁO YAHOO
https://news.yahoo.co.jp/articles/47158f6c9840137824d609aee7cd421a76392ccf
HGTJAPAN ngoài cung cấp dịch vụ phiên dịch y tế, hỗ trợ khám và điều trị bằng phương pháp tế bào gốc tại Nhật Bản, còn là đơn vị phân phối thực phẩm chức năng và dụng cụ phúc lợi y tế chính hãng từ Nhật. Quý khách có nhu cầu, vui lòng liên hệ ngay với HGTJAPAN để được tư vấn chi tiết nhanh chóng.
