Đái tháo đường (hay còn gọi là bệnh tiểu đường) là một trong những bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất trên thế giới. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW), số người mắc bệnh đang gia tăng do sự thay đổi trong lối sống, chế độ ăn uống và quá trình già hóa dân số.

Điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đái tháo đường có thể gây tổn thương mắt, thận, thần kinh, tim mạch và làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về đái tháo đường, các dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, biến chứng và cách phòng ngừa theo khuyến nghị của Nhật Bản.

Mục lục

Toggle

1. Đái tháo đường là gì?

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc insulin hoạt động không hiệu quả, khiến lượng đường (glucose) trong máu tăng cao kéo dài.

Insulin là hormone do tuyến tụy tiết ra, có vai trò đưa glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Khi insulin thiếu hoặc hoạt động kém, glucose không được sử dụng hiệu quả và tích tụ trong máu.

Theo thời gian, tình trạng tăng đường huyết kéo dài có thể làm tổn thương nhiều cơ quan quan trọng như mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu.

2. Có mấy loại đái tháo đường?

Đái tháo đường được chia thành bốn nhóm chính.

2.1. Đái tháo đường type 1

Xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công các tế bào sản xuất insulin của tuyến tụy. Người bệnh cần điều trị bằng insulin suốt đời.

2.2. Đái tháo đường type 2

Đây là thể bệnh phổ biến nhất, chiếm khoảng 90–95% số ca mắc. Bệnh liên quan mật thiết đến thừa cân, béo phì, ít vận động và yếu tố di truyền.

2.3. Đái tháo đường thai kỳ

Xuất hiện trong thời gian mang thai và thường cải thiện sau sinh. Tuy nhiên, phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao phát triển đái tháo đường type 2 trong tương lai.

2.4. Các thể đái tháo đường đặc hiệu khác

Bao gồm các trường hợp do bệnh lý tuyến tụy, rối loạn nội tiết, tác dụng của thuốc hoặc các nguyên nhân di truyền hiếm gặp.

3. Dấu hiệu nhận biết đái tháo đường

Ở giai đoạn đầu, nhiều người gần như không có triệu chứng. Khi đường huyết tăng kéo dài, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Khát nước nhiều, uống nước liên tục.
• Đi tiểu nhiều, đặc biệt vào ban đêm.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Nhìn mờ.
• Vết thương lâu lành.
• Da dễ nhiễm trùng hoặc nhiễm nấm tái phát.
• Tê bì hoặc châm chích ở bàn tay, bàn chân.

Nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu trên, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra đường huyết.

4. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Đái tháo đường là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường.

Theo các khuyến nghị của Nhật Bản, những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Thừa cân hoặc béo phì.
• Ít hoạt động thể lực.
• Chế độ ăn nhiều năng lượng, nhiều chất béo bão hòa và đường.
• Tuổi càng cao.
• Có người thân mắc đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Rối loạn lipid máu.
• Tiền đái tháo đường hoặc từng có đường huyết tăng.
• Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ.

Trong đó, béo phì, chế độ ăn uống và lối sống ít vận động là các yếu tố có thể thay đổi thông qua việc xây dựng thói quen sống lành mạnh.

5. Biến chứng của đái tháo đường

Đái tháo đường không chỉ làm tăng đường huyết mà còn ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể.

5.1. Biến chứng mắt

Đường huyết cao kéo dài có thể gây bệnh võng mạc đái tháo đường, làm giảm thị lực và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người trưởng thành.

5.2. Biến chứng thận

Đái tháo đường là nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn và suy thận giai đoạn cuối. Một số trường hợp phải điều trị bằng lọc máu hoặc ghép thận.

5.3. Biến chứng thần kinh

Người bệnh có thể bị tê bì, giảm cảm giác ở bàn chân, đau rát hoặc mất cảm giác hoàn toàn. Điều này làm tăng nguy cơ loét bàn chân và phải cắt cụt chi nếu không được điều trị.

5.4. Biến chứng tim mạch

Đái tháo đường làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh động mạch ngoại biên.

Điều đáng lưu ý là nhiều biến chứng có thể được phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển nếu người bệnh kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu và duy trì lối sống lành mạnh.

6. Cách phòng ngừa đái tháo đường

Theo Bộ Y tế Nhật Bản, phòng ngừa đái tháo đường cần bắt đầu từ việc thay đổi lối sống.

6.1. Duy trì cân nặng hợp lý

Giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.

6.2. Ăn uống cân bằng

Ưu tiên:

• Rau xanh.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Cá.
• Đậu và các loại hạt.
• Trái cây với lượng phù hợp.

Hạn chế:

• Nước ngọt.
• Bánh kẹo.
• Đồ uống có đường.
• Thực phẩm chế biến sẵn.
• Thực phẩm nhiều chất béo bão hòa.

Không chỉ lượng thức ăn mà chất lượng bữa ăn cũng rất quan trọng.

6.3. Tăng cường vận động

Hoạt động thể lực đều đặn giúp cải thiện kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Ngay cả việc tăng số bước đi mỗi ngày, đi bộ nhanh hoặc duy trì vận động thường xuyên cũng mang lại lợi ích rõ rệt đối với sức khỏe.

6.4. Khám sức khỏe định kỳ

Đối với người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, nên kiểm tra đường huyết và HbA1c định kỳ để phát hiện sớm tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.

Phát hiện càng sớm thì khả năng kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng càng cao.

7. Khi nào nên đi khám?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:

• Có các triệu chứng nghi ngờ đái tháo đường.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Có người thân mắc bệnh.
• Bị tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu.
• Từng mắc đái tháo đường thai kỳ.
• Có kết quả khám sức khỏe cho thấy đường huyết hoặc HbA1c bất thường.

Việc chẩn đoán và điều trị sớm không chỉ giúp kiểm soát đường huyết mà còn giảm nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng trong tương lai.

Kết luận

Đái tháo đường là bệnh mạn tính phổ biến nhưng hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh chủ động thay đổi lối sống và khám sức khỏe định kỳ. Duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng, tăng cường vận động và theo dõi đường huyết thường xuyên là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các biến chứng về mắt, thận, thần kinh và tim mạch.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản.https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/kenkou/tounyoubyou/
Diabetes Information Center, Japan https://dmic.jihs.go.jp/

HGTJAPAN ngoài cung cấp dịch vụ phiên dịch y tế, hỗ trợ khám và điều trị bằng phương pháp tế bào gốc tại Nhật Bản, còn là đơn vị phân phối thực phẩm chức năng và dụng cụ phúc lợi y tế chính hãng từ Nhật. Quý khách có nhu cầu, vui lòng liên hệ ngay với HGTJAPAN để được tư vấn chi tiết nhanh chóng.