Khi đi khám thai lần đầu, nhiều mẹ bầu bất ngờ khi biết mình có nhóm máu Rh âm (Rh-). Không ít người lo lắng vì nghe nói Rh(-) có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi hoặc khiến việc mang thai trở nên nguy hiểm.
Thực tế, đa số phụ nữ mang thai có nhóm máu Rh(-) vẫn sinh con khỏe mạnh nếu được theo dõi đúng và tiêm globulin miễn dịch Anti-D khi có chỉ định. Điều quan trọng là phát hiện sớm nguy cơ bất đồng nhóm máu Rh để phòng ngừa các biến chứng có thể xảy ra.
1. Rh là gì?
Ngoài hệ nhóm máu ABO (A, B, AB và O), trên bề mặt hồng cầu còn có một loại protein gọi là kháng nguyên RhD.
- Có kháng nguyên RhD → Rh dương tính (Rh+)
- Không có kháng nguyên RhD → Rh âm tính (Rh-)
Nhóm máu Rh(-) chỉ là một đặc điểm di truyền và không ảnh hưởng đến sức khỏe hằng ngày.
Nhóm máu Rh(-) có hiếm không?
Có. Tỷ lệ người mang nhóm máu Rh(-) khác nhau giữa các khu vực.
Tại Việt Nam, chỉ khoảng 0,04–0,07% dân số mang nhóm máu Rh(-). Ở Nhật Bản, tỷ lệ này khoảng 0,5%, tương đương khoảng 1 trong 200 người. Nhìn chung, tại các quốc gia Đông Á, tỷ lệ người có Rh(-) thường dưới 1%, trong khi ở châu Âu, khoảng 15% dân số mang nhóm máu Rh(-). Chính vì vậy, bất đồng nhóm máu Rh trong thai kỳ được ghi nhận phổ biến hơn ở các nước phương Tây so với Việt Nam và Nhật Bản.
Vì vậy, bất đồng nhóm máu Rh được ghi nhận phổ biến hơn ở các nước phương Tây so với Việt Nam hay Nhật Bản.
2. Khi nào Rh(-) gây nguy hiểm trong thai kỳ?
Nguy cơ chỉ xảy ra khi có đủ ba yếu tố:
- Mẹ có nhóm máu Rh(-).
- Thai nhi mang Rh(+), di truyền từ cha.
- Máu của thai nhi đi vào tuần hoàn của mẹ.
Khi đó, cơ thể mẹ có thể tạo ra kháng thể chống RhD. Nếu những kháng thể này đi qua nhau thai, chúng có thể phá hủy hồng cầu của thai nhi, gây ra bệnh tan máu thai nhi và trẻ sơ sinh do bất đồng Rh (HDFN).
Trong lần mang thai đầu, nguy cơ thường thấp vì mẹ chưa kịp tạo đủ kháng thể. Tuy nhiên, nếu đã bị mẫn cảm Rh, các lần mang thai sau với thai Rh(+) sẽ có nguy cơ cao hơn nếu không được dự phòng.
3. Điều gì có thể xảy ra nếu mẹ tạo kháng thể Rh?
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thai nhi có thể gặp các biến chứng như:
- Thiếu máu
- Gan, lách to
- Phù thai
- Suy tim thai
- Vàng da nặng sau sinh
- Tăng bilirubin gây tổn thương não
- Thai lưu trong những trường hợp nặng
Hiện nay, nhờ xét nghiệm sàng lọc và tiêm Anti-D, phần lớn các biến chứng này có thể được phòng ngừa hiệu quả.
4. Tiêm Anti-D là gì? Khi nào cần tiêm?
Globulin miễn dịch Anti-D là thuốc giúp ngăn hệ miễn dịch của mẹ tạo ra kháng thể chống Rh.
Bác sĩ có thể chỉ định tiêm Anti-D trong các trường hợp:
- Khoảng tuần 28 của thai kỳ(một số quốc gia tiêm thêm ở tuần 34).
- Trong vòng 72 giờ sau sinhnếu em bé có nhóm máu Rh(+).
- Sau sảy thai, thai ngoài tử cung, chọc ối, sinh thiết gai nhau, chấn thương bụng hoặc các tình huống có nguy cơ pha trộn máu mẹ và thai.
Việc tiêm đúng thời điểm giúp bảo vệ cả thai kỳ hiện tại và những lần mang thai sau.
5. Mẹ Rh(-) cần làm những xét nghiệm nào?
Trong thai kỳ, bác sĩ có thể chỉ định:
- Xác định nhóm máu ABO và Rh.
- Xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường (Indirect Coombs test).
- Theo dõi hiệu giá kháng thể nếu mẹ đã mẫn cảm.
- Siêu âm đánh giá sự phát triển của thai.
- Siêu âm Doppler động mạch não giữa (MCA Doppler) nếu nghi ngờ thai bị thiếu máu.
Việc khám thai đúng lịch giúp phát hiện sớm các bất thường và có hướng xử trí phù hợp.
6. Những sai lầm phổ biến về Rh(-)
“Rh(-) là bệnh.”
Sai. Đây chỉ là một đặc điểm của nhóm máu.
“Mẹ Rh(-) không thể sinh con khỏe mạnh.”
Sai. Phần lớn mẹ Rh(-) vẫn sinh con bình thường nếu được theo dõi và điều trị đúng.
“Tiêm Anti-D gây hại cho thai nhi.”
Sai. Anti-D đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ và được chứng minh là an toàn, hiệu quả trong phòng ngừa bất đồng Rh.
7. Mẹ bầu Rh(-) cần làm gì để có thai kỳ an toàn?
Nếu được xác định có nhóm máu Rh(-), mẹ nên:
- Khám thai ngay từ sớm và đúng lịch.
- Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm theo chỉ định.
- Báo ngay với bác sĩ nếu có chảy máu âm đạo, chấn thương bụng hoặc cần làm thủ thuật sản khoa.
- Tiêm Anti-D đúng thời điểm khi được chỉ định.
- Không tự ý bỏ qua mũi tiêm vì nghĩ thai kỳ hiện tại vẫn bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ Rh(-), bố Rh(+) thì con chắc chắn Rh(+) không?
Không. Thai nhi có thể mang Rh(+) hoặc Rh(-), tùy thuộc vào kiểu gen của người cha.
Mẹ Rh(-) có cần sinh mổ không?
Không. Nhóm máu Rh(-) không phải là chỉ định sinh mổ. Phương pháp sinh sẽ phụ thuộc vào tình trạng của mẹ và thai nhi.
Nếu từng sảy thai có cần tiêm Anti-D không?
Trong nhiều trường hợp, có. Bác sĩ sẽ đánh giá tuổi thai và nguy cơ để quyết định chỉ định tiêm.
Kết luận
Nhóm máu Rh(-) không đồng nghĩa với một thai kỳ nguy hiểm. Điều quan trọng là được xác định nhóm máu ngay từ lần khám thai đầu tiên, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết và tiêm Anti-D đúng thời điểm nếu có chỉ định.
Với sự tiến bộ của y học hiện nay, hầu hết phụ nữ mang thai có nhóm máu Rh(-) đều có thể sinh con khỏe mạnh và giảm đáng kể nguy cơ biến chứng cho cả thai kỳ hiện tại và những lần mang thai sau.
Nguồn tham khảo
- https://www.mhlw.go.jp/shingi/2010/05/dl/s0521-5k.pdf
- https://www.mhlw.go.jp/file/06-Seisakujouhou-11120000-Iyakushokuhinkyoku/0000116963_2.pdf
- https://www.jsog.or.jp/
- https://www.nature.com/articles/s41598-025-94487-z?utm
HGTJAPAN ngoài cung cấp dịch vụ phiên dịch y tế, hỗ trợ khám và điều trị bằng phương pháp tế bào gốc tại Nhật Bản, còn là đơn vị phân phối thực phẩm chức năng và dụng cụ phúc lợi y tế chính hãng từ Nhật. Quý khách có nhu cầu, vui lòng liên hệ ngay với HGTJAPAN để được tư vấn chi tiết nhanh chóng.
