Đau khớp gối kéo dài có phải lúc nào cũng cần thay khớp?
Nhiều người cho rằng chỉ cần khớp gối bị thoái hóa là phải thay khớp nhân tạo. Thực tế, phần lớn bệnh nhân thoái hóa khớp gối có thể kiểm soát triệu chứng bằng giảm cân, tập phục hồi chức năng, thuốc hoặc tiêm nội khớp. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả và cơn đau ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Theo Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản (Japanese Orthopaedic Association – JOA), thay khớp gối nhân tạo là phương pháp điều trị hiệu quả cho bệnh nhân thoái hóa khớp gối giai đoạn muộn, giúp giảm đau, cải thiện khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
1. Khớp gối là gì?
Khớp gối là khớp lớn nhất của cơ thể, được tạo thành từ xương đùi, xương chày và xương bánh chè. Bề mặt các đầu xương được bao phủ bởi lớp sụn khớp trơn láng giúp giảm ma sát khi vận động.
Theo thời gian, tuổi tác hoặc sau chấn thương, lớp sụn này có thể bị mòn dần. Khi sụn mất đi, các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau, gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động. Đây là cơ chế chính của thoái hóa khớp gối.
2. Khi nào cần thay khớp gối nhân tạo?
Không phải mọi trường hợp đau khớp gối đều cần phẫu thuật.
Theo hướng dẫn của JOA, bác sĩ thường cân nhắc thay khớp khi người bệnh có nhiều tiêu chí sau:
- Đau khớp kéo dài mặc dù đã điều trị bằng thuốc, tập luyện và vật lý trị liệu.
- Đau cả khi nghỉ ngơi hoặc về đêm.
- Khó đi lại, leo cầu thang hoặc thực hiện các sinh hoạt hằng ngày.
- Hình ảnh X-quang cho thấy khớp bị thoái hóa nặng, khe khớp hẹp rõ hoặc mất hoàn toàn.
- Chất lượng cuộc sống giảm đáng kể.
Quyết định phẫu thuật không chỉ dựa vào phim X-quang mà còn dựa trên mức độ đau, chức năng vận động và mong muốn của người bệnh.
3. Thay khớp gối nhân tạo là gì?
Trong phẫu thuật thay khớp gối, bác sĩ sẽ loại bỏ phần sụn và xương bị tổn thương ở bề mặt khớp, sau đó thay bằng các thành phần nhân tạo làm từ hợp kim kim loại và nhựa y sinh có độ bền cao.
Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể được chỉ định:
- Thay khớp gối toàn phần (Total Knee Arthroplasty – TKA):áp dụng khi nhiều khoang của khớp bị thoái hóa.
- Thay khớp gối bán phần (Unicompartmental Knee Arthroplasty – UKA):áp dụng khi tổn thương chỉ khu trú ở một khoang khớp.
Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào đánh giá của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
4. Quy trình phẫu thuật tại Nhật Bản
Tại Nhật Bản, người bệnh thường trải qua các bước:
- Khám chuyên khoa và chụp X-quang hoặc MRI khi cần.
- Đánh giá toàn thân trước phẫu thuật.
- Thực hiện phẫu thuật dưới gây mê hoặc gây tê vùng.
- Tập vận động sớm ngay sau mổ dưới sự hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng.
- Theo dõi và tái khám định kỳ.
Nhiều bệnh viện tại Nhật áp dụng chương trình phục hồi sớm (Enhanced Recovery After Surgery – ERAS), giúp người bệnh bắt đầu tập đứng hoặc tập đi trong vòng 24 giờ sau phẫu thuật nếu tình trạng cho phép.
5. Sau mổ bao lâu có thể đi lại?
Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người, nhưng nhìn chung:
- 1–2 ngày: bắt đầu tập đứng và tập đi với dụng cụ hỗ trợ.
- 2–6 tuần: tăng dần khả năng đi lại và sinh hoạt.
- Khoảng 3 tháng: phục hồi phần lớn chức năng.
- 6–12 tháng: đạt kết quả tối ưu.
Việc tập phục hồi chức năng đều đặn có vai trò quyết định đến kết quả lâu dài.
6. Những rủi ro và biến chứng có thể gặp
Mặc dù tỷ lệ thành công cao, thay khớp gối vẫn là một phẫu thuật lớn và có thể gặp các biến chứng như:
- Nhiễm trùng.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu.
- Cứng khớp.
- Lỏng hoặc mòn khớp nhân tạo theo thời gian.
- Trật khớp (hiếm gặp).
Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng lịch và thông báo ngay nếu có dấu hiệu sưng, đỏ, sốt hoặc đau tăng bất thường.
7. Những hiểu lầm thường gặp
“Đau khớp gối là phải thay khớp.”
Không đúng. Phần lớn bệnh nhân được điều trị bảo tồn trước khi cân nhắc phẫu thuật.
“Thay khớp rồi sẽ không đi lại được.”
Mục tiêu của phẫu thuật là giảm đau và cải thiện khả năng vận động. Nhiều người có thể trở lại các hoạt động hằng ngày sau khi phục hồi.
“Khớp nhân tạo dùng được vĩnh viễn.”
Khớp nhân tạo có tuổi thọ nhất định. Độ bền phụ thuộc vào loại khớp, kỹ thuật phẫu thuật, cân nặng và mức độ hoạt động của người bệnh.
8. Lời khuyên từ chuyên gia
Nếu bạn bị đau khớp gối kéo dài trên vài tháng, đã điều trị nhưng không cải thiện hoặc cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy đến khám chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được đánh giá toàn diện. Việc phát hiện và điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp giảm đau mà còn góp phần bảo tồn chức năng khớp và nâng cao chất lượng cuộc sống.
9. Câu hỏi thường gặp
a. Bao nhiêu tuổi thì có thể thay khớp gối?
Không có giới hạn tuổi cố định. Chỉ định phụ thuộc vào mức độ tổn thương khớp, tình trạng sức khỏe và nhu cầu vận động của người bệnh.
b. Sau thay khớp có thể quỳ hoặc ngồi xổm không?
Khả năng này khác nhau ở mỗi người. Một số bệnh nhân có thể thực hiện, nhưng thường không được khuyến khích để giảm áp lực lên khớp nhân tạo.
c. Bảo hiểm y tế Nhật Bản có chi trả không?
Đối với người tham gia bảo hiểm y tế tại Nhật Bản, phẫu thuật thay khớp gối thường thuộc danh mục được bảo hiểm chi trả theo quy định. Mức chi trả thực tế còn phụ thuộc vào loại bảo hiểm và chế độ hỗ trợ chi phí y tế áp dụng.
10. Tài liệu tham khảo
- Japanese Orthopaedic Association. Clinical Practice Guideline on the Management of Knee Osteoarthritis (2025).
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW).https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/iryouhoken/juuyou/kougakuiryou/index.html
HGTJAPAN ngoài cung cấp dịch vụ phiên dịch y tế, hỗ trợ khám và điều trị bằng phương pháp tế bào gốc tại Nhật Bản, còn là đơn vị phân phối thực phẩm chức năng và dụng cụ phúc lợi y tế chính hãng từ Nhật. Quý khách có nhu cầu, vui lòng liên hệ ngay với HGTJAPAN để được tư vấn chi tiết nhanh chóng.
